Je vriendin vertelt dat ze moe is. Dat ze al weken slecht slaapt, op haar werk voortdurend aan het rennen is en thuis eigenlijk nergens meer zin in heeft. Ze vertelt dat ze erover denkt om een middag vrij te nemen, maar dat ze zich daar toch een beetje schuldig over voelt.
Je kijkt haar verbaasd aan en vraagt waarom ze daar in hemelsnaam moeilijk over doet. Ze werkt hard genoeg, staat altijd voor iedereen klaar en mag toch zeker ook weleens iets voor zichzelf doen? Je zou haar bijna persoonlijk op de bank zetten met een goed boek en een kop thee, zodat ze eindelijk eens wat rust neemt.
Een paar dagen later heb jij een vrije middag. Je hebt er zelfs bewust ruimte voor gemaakt in je agenda, omdat je jezelf had voorgenomen om wat vaker tijd aan jezelf te besteden.
Totdat er iemand belt met de vraag of je misschien even kunt helpen. En voordat je er erg in hebt, heb je die vrije middag alweer weggegeven.
Bijzonder eigenlijk. Je vriendin gun je alle rust van de wereld, maar zodra het over jezelf gaat, gelden er blijkbaar andere regels.
Waarom ben je voor jezelf zoveel strenger dan voor een ander?
Ik vind het fascinerend hoe gemakkelijk we begrip kunnen opbrengen voor anderen, terwijl we onszelf voortdurend langs een meetlat leggen waar bijna niet aan te voldoen is.
Wanneer een vriendin aangeeft dat ze ergens geen energie voor heeft, begrijpen we dat. Wanneer een collega een keer iets niet afkrijgt, kunnen we daar best rekening mee houden. En wanneer iemand vertelt dat ze een dag helemaal niets heeft gedaan, zeggen we misschien zelfs dat ze daar groot gelijk in heeft.
Maar wanneer jij zelf een middag op de bank ligt, begint er na een tijdje iets te knagen.
Had je niet beter even kunnen stofzuigen? Moet je niet nog wat voorbereiden voor je werk? En is het eigenlijk wel normaal om midden op de dag met een boek te zitten terwijl er nog zoveel andere dingen gedaan kunnen worden?
Niemand heeft je op dat moment ergens op aangesproken. Er staat niemand naast je die vertelt dat je lui bent of dat je je tijd beter moet besteden.
Dat doe je helemaal zelf.
En dat is precies wat ik zo interessant vind. We kunnen ontzettend onaardig zijn tegen onszelf, zonder dat we überhaupt doorhebben hoe streng we onszelf behandelen.
Je bent volwassen, maar van wie moet jij eigenlijk nog steeds zo veel?
Veel vrouwen die ik spreek, vertellen dat ze inmiddels prima weten wat ze willen en dat ze zich echt niet meer zo druk maken over de mening van anderen.
En ik geloof best dat ze dat oprecht zo ervaren.
Maar vervolgens hoor ik ze vertellen dat ze zich bezwaard voelen wanneer ze een keer nee zeggen, dat ze het lastig vinden om een middag niets te doen of dat ze zich schuldig voelen wanneer iemand anders iets moet oplossen wat zij ook hadden kunnen doen.
Dan vraag ik me toch af hoe vrij je werkelijk bent van de mening van anderen.
Want misschien ben je niet meer bewust bezig met wat de buitenwereld van je vindt, maar draag je de verwachtingen van die buitenwereld inmiddels zo lang met je mee dat ze als je eigen gedachten zijn gaan voelen.
Je hebt ooit geleerd dat je hard moet werken, dat je niet zomaar niets kunt doen, dat je rekening houdt met anderen en dat je vooral niet egoïstisch moet zijn.
Op zichzelf zijn dat helemaal geen verkeerde eigenschappen. Maar wanneer je jezelf daardoor voortdurend voorbijloopt, wordt het een ander verhaal.
Dan is er allang niemand meer nodig om jou aan het werk te zetten. Je hebt die taak inmiddels zelf overgenomen.
Je hebt van jezelf een behoorlijk strenge werkgever gemaakt. En het ergste is dat je jezelf nooit vrij geeft.
Je agenda laat precies zien hoeveel waarde jij jezelf geeft
Ik zeg regelmatig tegen vrouwen die bij mij in de praktijk komen dat ze zichzelf twee of drie keer per week in hun agenda moeten zetten. Niet ergens onderaan als er toevallig nog een gaatje over is, maar als een echte afspraak waar ze zich ook aan houden.
En ik vertel er heel nadrukkelijk bij dat ze die afspraak niet mogen wegstrepen.
Dat klinkt misschien wat streng, maar ik weet inmiddels hoe gemakkelijk het anders gaat.
Een tijdje later hoor ik dan: “Je had nog zo gezegd dat ik die afspraak niet mocht schrappen, maar dat was inderdaad het eerste wat ik deed toen er iets tussenkwam.”
En daar zit voor mij een belangrijk punt.
Want waarom is een afspraak met je werkgever, een vriendin of de tandarts vanzelfsprekend iets waar je rekening mee houdt, terwijl een afspraak met jezelf blijkbaar vrijblijvend is?
Waarom vind je het vervelend om een ander teleur te stellen, maar heb je er veel minder moeite mee om jezelf opnieuw teleur te stellen?
Misschien omdat niemand boos wordt wanneer jij je eigen afspraak afzegt. Niemand vraagt waarom je niet bent komen opdagen en niemand spreekt je erop aan dat je alweer niet hebt gedaan wat je jezelf had beloofd.
Behalve jijzelf misschien, wanneer je ’s avonds opnieuw baalt dat je nergens aan toegekomen bent.
En de volgende keer doe je precies hetzelfde.
Je noemt het verantwoordelijk zijn, maar wanneer wordt het jezelf tekortdoen?
Ik wil absoluut niet beweren dat je alle verantwoordelijkheden zomaar naast je neer kunt leggen. Er zijn nu eenmaal dingen die moeten gebeuren en soms vraagt het leven oprecht meer van je dan je vooraf had bedacht.
Maar laten we ook eens kijken naar al die momenten waarop er helemaal geen sprake is van noodzaak.
Wanneer je een middag voor jezelf hebt gepland en iemand vraagt of je misschien iets kunt regelen, waarom is jouw eerste gedachte dan dat je je eigen plannen wel kunt verschuiven?
Waarom voelt het alsof je een goede reden moet hebben om niet beschikbaar te zijn?
En waarom vind je het blijkbaar gemakkelijker om tegen jezelf te zeggen dat je maar even moet doorzetten dan om tegen een ander te zeggen dat het deze keer niet uitkomt?
Misschien omdat je ergens nog steeds gelooft dat je pas goed bezig bent wanneer je nuttig bent voor een ander.
Dat je pas mag uitrusten wanneer alles af is, dat je je vrije tijd moet verdienen en dat jouw behoeften best nog even kunnen wachten.
Maar wanneer je daar werkelijk in gelooft, wil ik je iets vragen.
Wanneer heb jij voor het laatst iets voor jezelf gedaan zonder dat je vond dat je het eerst moest verdienen?
Misschien ben jij wel degene die het slechtst voor jou zorgt
Dat klinkt hard en misschien vind je het zelfs overdreven.
Maar stel je eens voor dat een vriendin jou zou behandelen zoals jij jezelf regelmatig behandelt.
Dat ze iedere afspraak met jou als eerste afzegt wanneer iemand anders iets vraagt. Dat ze voortdurend kritiek heeft op wat je doet, vindt dat je harder moet werken en je nauwelijks ruimte geeft om even niets te hoeven.
Hoe lang zou je dat accepteren?
Waarschijnlijk zou je haar op een gegeven moment vertellen dat je daar helemaal klaar mee bent.
Toch is dit precies wat veel vrouwen dagelijks met zichzelf doen.
Ze negeren hun eigen vermoeidheid, schuiven hun wensen opzij en verwachten ondertussen dat ze maar blijven functioneren. En wanneer dat niet lukt, worden ze ook nog eens boos op zichzelf omdat ze niet genoeg hebben gedaan.
Ik vraag me dan af waarom we zoveel energie steken in het onderhouden van goede relaties met anderen, terwijl we de relatie met onszelf soms behoorlijk verwaarlozen.
Want jij bent wel degene met wie je iedere dag verder moet.
Je weet het allemaal al. Maar waarom doe je er dan niets mee?
Dit is misschien wel het meest confronterende gedeelte.
Want ik hoef jou waarschijnlijk helemaal niet uit te leggen dat het belangrijk is om goed voor jezelf te zorgen. Je weet dat je rust nodig hebt, dat je niet altijd beschikbaar hoeft te zijn en dat je niet verantwoordelijk bent voor het geluk van iedereen om je heen.
Sterker nog, je geeft dat advies waarschijnlijk regelmatig aan anderen.
Maar weten wat verstandig is en ernaar handelen, zijn twee heel verschillende dingen.
Zodra jij werkelijk tijd voor jezelf neemt, kun je tegen iets aanlopen wat je liever vermijdt. Het ongemakkelijke gevoel dat je iemand teleurstelt, dat je niet nuttig bezig bent of dat anderen misschien iets van jouw keuze vinden.
En precies op dat moment blijkt hoe sterk dat oude patroon nog altijd is.
Je kunt jezelf honderd keer vertellen dat je recht hebt op tijd voor jezelf, maar wanneer je bij het eerste verzoek je eigen afspraak weer schrapt, laat je in je gedrag iets heel anders zien.
Dan geef je jezelf opnieuw de boodschap dat jouw tijd minder belangrijk is.
Niet omdat iemand anders dat tegen je zegt, maar omdat jij er zelf naar handelt.
En nu eens ophouden met jezelf steeds als laatste te behandelen
Ik ga je niet vertellen dat je vanaf morgen iedere dag een uur moet mediteren, een wandeling moet maken of uitgebreid in bad moet gaan. Misschien heb je daar helemaal geen behoefte aan.
Waar het mij om gaat, is dat je jezelf eindelijk eens net zo serieus gaat nemen als de mensen om je heen.
Dus wanneer je komende week een afspraak met jezelf in je agenda zet, wil ik je uitdagen om die afspraak ook daadwerkelijk na te komen. Niet alleen wanneer het rustig is en niemand iets van je vraagt, maar juist wanneer er iets tussendoor komt wat je normaal gesproken onmiddellijk zou oppakken.
Laat het dan eens liggen. Laat iemand anders een oplossing bedenken of zeg gewoon dat je al een afspraak hebt.
En wanneer je vervolgens dat ongemakkelijke gevoel ervaart, hoef je dat niet meteen weg te werken door alsnog iets nuttigs te gaan doen.
Misschien is dat gevoel er wel omdat je voor het eerst iets anders doet dan wat je al jaren gewend bent.
Want veranderen betekent niet dat je nooit meer schuldgevoel ervaart. Het betekent dat je niet langer automatisch naar dat gevoel hoeft te luisteren.
En denk de volgende keer dat je tegen een vriendin zegt dat ze beter voor zichzelf moet zorgen, ook eens aan de vrouw die iedere ochtend in jouw spiegel staat.
Want waarom zou zij genoegen moeten nemen met minder begrip, minder aandacht en minder ruimte dan iedereen om haar heen?
Misschien wordt het tijd dat je haar eindelijk eens behandelt zoals je jouw beste vriendin behandelt.
