Wat gebeurt er als jij verandert, maar de mensen om je heen niet?

Vrouw kijkt nadenkend naar de horizon met de tekst ‘Jij verandert… En dan?’ over persoonlijke verandering en de reactie van je omgeving.

door Linda Hoitinga

Je hebt er lang over nagedacht. Misschien zelfs maanden of jaren. Je bent klaar met altijd rekening houden met iedereen. Met overal ja op zeggen terwijl je nee bedoelt. Met jezelf steeds op de laatste plaats zetten. En dit keer ga je het echt anders doen.

Totdat iemand zegt: ‘Nou, je bent de laatste tijd ook niet echt gezellig meer.’

En ineens voel je het. Die twijfel. Ben ik inderdaad veranderd? Ben ik egoïstisch geworden? Stel ik me aan? Je had verwacht dat veranderen moeilijk zou zijn. Maar je had er niet op gerekend dat de mensen van wie je houdt het je misschien nog moeilijker zouden maken.

Je verandert en ineens ben jij het probleem

Stel je voor.

Je bent gewend om op zondag bij je moeder langs te gaan. Iedere week. Ook als je moe bent, andere plannen hebt of eigenlijk gewoon een middag voor jezelf wilt.

Deze zondag zeg je dat je niet komt.

‘O, nou ja. Dan zie ik je wel weer een keer.’

Je hoort de teleurstelling in haar stem.

En nog voordat je hebt opgehangen, begint het in je hoofd.

Zal ik toch maar even gaan? Het is ook maar een uurtje. Ze rekent tenslotte op me.

Daar gaat je vrije middag.

Of je bent op je werk degene die altijd nog even iets oppakt. Je collega vraagt of je een taak kunt overnemen.

Dit keer zeg je nee.

‘Goh, normaal doe je daar nooit moeilijk over.’

Je lacht wat ongemakkelijk. Je legt uit waarom je geen tijd hebt. En vervolgens bied je aan om er morgen toch even naar te kijken.

Je hebt nee gezegd. Maar je gedrag zegt nog steeds ja.

Waarom raakt de reactie van een ander je zo?

Omdat het vaak helemaal niet over die ene zondag of die ene taak gaat. Er zit iets onder. Misschien heb je vroeger geleerd dat je rekening moet houden met anderen. Dat je niet moeilijk moet doen. Dat je pas een goed mens bent als je klaarstaat voor de mensen om je heen.

En misschien heb je daar jarenlang waardering voor gekregen.

‘Op jou kan ik altijd rekenen.’

‘Jij bent toch zo’n sterke vrouw.’

‘Gelukkig hebben we jou.’

Heerlijke complimenten. Totdat je ontdekt wat ze je kosten.

Want ongemerkt ben je gaan geloven dat je waarde samenhangt met wat je voor anderen betekent. En zodra je daarmee stopt, komt er een ongemakkelijke vraag naar boven.

Ben ik nog wel goed genoeg als ik niet meer doe wat anderen van mij verwachten?

Die vraag spreek je misschien nooit hardop uit. Maar hij bepaalt wel hoe je reageert. Je gaat uitleggen, verantwoorden en goedmaken. Niet omdat je niet weet wat je wilt, maar omdat je het moeilijk vindt om te verdragen dat iemand anders niet blij is met jouw keuze.

De ander hoeft niet eens boos te worden

Soms is een zucht genoeg, een opgetrokken wenkbrauw, een stilte aan de telefoon of een opmerking die zogenaamd grappig bedoeld is.

En jij weet precies wat je moet doen om de sfeer weer prettig te maken. Je hebt daar tenslotte jaren ervaring mee. Je voelt haarfijn aan wanneer iemand teleurgesteld is. Je merkt het onmiddellijk als de sfeer verandert. En voordat de ander iets hoeft te vragen, ben jij alweer bezig om het op te lossen.

Maar heb je jezelf weleens afgevraagd waarom jij je verantwoordelijk voelt voor die teleurstelling? Waarom mag een ander balen van jouw beslissing, maar mag jij die beslissing vervolgens niet gewoon laten staan?

Je wilt dat anderen jouw grenzen respecteren, maar zodra ze dat niet doen, ga je zelf onderhandelen over je grens.

En dat is precies waarom veranderen zoveel meer vraagt dan leren nee zeggen.

Je omgeving kent de oude versie van jou

Mensen zijn gewend geraakt aan jouw manier van doen. Je partner is gewend dat jij de afspraken regelt. Je collega’s weten dat jij uiteindelijk wel bijspringt. Je kinderen weten dat jij altijd bereikbaar bent.

Dat betekent niet automatisch dat ze misbruik van je maken. Misschien hebben ze nooit geweten hoeveel moeite het jou kostte. Je zei immers altijd dat het geen probleem was. En nu verander jij de afspraken. Zonder dat er een vergadering is geweest. Zonder dat iedereen daar vooraf toestemming voor heeft gegeven.

Natuurlijk kan dat weerstand oproepen.

Maar hier wordt het interessant.

Want je kunt je blijven richten op wat die ander doet.

Waarom begrijpt mijn partner me niet? Waarom reageert mijn collega zo? Waarom gunt mijn moeder me die middag niet?

Of je kunt jezelf een andere vraag stellen.

Waarom geef ik de reactie van een ander zoveel invloed op wat ik zelf besluit?

Dat is geen gemakkelijke vraag. Want dan kun je niet langer alleen naar de ander wijzen. Dan moet je ook kijken naar wat jij zelf in stand houdt.

Je wilt veranderen, maar je wilt niemand teleurstellen

En daar zit de tegenstrijdigheid. Je wilt meer tijd voor jezelf, maar je wilt niet dat iemand je egoïstisch vindt. Je wilt grenzen stellen, maar je wilt geen gedoe. Je wilt eerlijk zeggen wat je denkt, maar je wilt dat iedereen je aardig blijft vinden. Je wilt iets anders doen, zolang niemand er last van heeft.

Maar wat als dat niet kan?

Wat als veranderen betekent dat iemand even teleurgesteld in je is? Wat als je partner moet wennen aan het feit dat jij niet meer alles regelt? Wat als een collega geïrriteerd is omdat jij niet meer automatisch inspringt?

Kun jij dat verdragen zonder onmiddellijk terug te schieten in je oude gedrag? Want misschien is dat wel het moeilijkste aan veranderen.

Niet dat je niet weet wat je anders wilt doen, maar dat je moet leren omgaan met wat er gebeurt wanneer je het daadwerkelijk doet.

Hoeveel keer heb jij jezelf alweer teruggefloten?

Denk eens terug aan de afgelopen weken. Aan een moment waarop je iets voor jezelf wilde doen, maar toch toegaf. Niet omdat je van gedachten was veranderd. Maar omdat iemand anders niet reageerde zoals je had gehoopt.

Wat gebeurde er precies? Werd de ander boos? Teleurgesteld? Stil?

En wat vertelde jij jezelf vervolgens?

Laat maar. Zo belangrijk is het ook weer niet.

Ik wil er geen ruzie over.

Volgende keer kies ik wel voor mezelf.

Maar hoeveel volgende keren zijn er inmiddels voorbijgegaan? Je hoeft niet harder te worden. Je hoeft ook niet ongevoelig te worden voor anderen. Je mag betrokken blijven, liefdevol, behulpzaam. Alleen niet meer ten koste van jezelf.

En daarvoor is het belangrijk dat je ontdekt waarom je steeds opnieuw over je eigen grenzen heen gaat. Ook wanneer je jezelf plechtig hebt beloofd dat niet meer te doen.

De wereld om je heen verandert niet automatisch met jou mee

En misschien hoeft dat ook niet. Je kunt niet bepalen hoe een ander op jouw verandering reageert. Je kunt wel onderzoeken waarom die reactie jou steeds opnieuw laat twijfelen aan jezelf. Want zolang je de goedkeuring van een ander nodig hebt om achter je eigen keuzes te blijven staan, geef je die ander onbewust de mogelijkheid om jouw gedrag te blijven bepalen.

Dat is geen verwijt. Het is een patroon. Een patroon dat ooit ergens is ontstaan, dat je jarenlang iets heeft opgeleverd, maar dat je nu vooral in de weg zit.

En precies daar begint het echte werk. Niet bij nog een boek over grenzen stellen. Niet bij nog een lijstje met dingen die je anders wilt doen. Maar bij begrijpen waarom je steeds teruggaat naar wat je zo graag achter je wilt laten.

Want als jij blijft wachten tot iedereen jouw verandering begrijpt, hoelang blijf je dan nog wachten met leven zoals jij dat wilt?

Je hoeft dit niet alleen uit te zoeken

In mijn praktijk ontmoet ik vrouwen die heel goed kunnen vertellen wat ze anders willen. Ze weten dat ze vaker nee moeten zeggen. Dat ze meer tijd voor zichzelf willen. Dat ze niet overal verantwoordelijk voor hoeven te zijn.

En toch lukt het ze niet om dat vol te houden.

Samen kijken we niet alleen naar wat je doet, maar vooral naar waarom je het blijft doen. Naar de overtuigingen, verwachtingen en ingesleten patronen die je telkens terugtrekken naar je oude gedrag. Ik stel vragen die soms ongemakkelijk zijn. Niet om je te vertellen wat je verkeerd doet, maar om zichtbaar te maken wat je zelf misschien al jaren niet meer ziet. Zodat je niet alleen begrijpt wat er moet veranderen, maar er ook daadwerkelijk naar gaat handelen.

Je weet wat je wilt. De vraag is: wanneer ga je jezelf serieus genoeg nemen om ernaar te handelen?

Deel dit blog:

Gerelateerde blogs